Arazoğlu webloguna xoş gəlmisiniz!!! آرازاوغلو وئبلوگونا خوش گلميسينيز

Kitabi dədə qorqud

Birinci boy

Dirsə xan oğlu boğac xan boyu

Dirsə xan deyilən bir bəyin oğlu qızı yoxuydu. ((Ac gördüsə, doyururdu, yalın gördüsə geyindirirdi. Borclunu borcundan qurtarırdı.))

Nəhayət arvadı boylu oldu. Bir neçə müddətdən sonra bir oğlan doğdu. Oğlanı dayələrə verdi, saxlatdı...

At ayağı iti, ozan dili çevik olur. Yiyəsi oğlan yekəlir, qabırğalı böyüyür. Oğlan on-beş yaşına girdi. Bayındır xan boğasını meydanda cəsarətlə öldürür. Dədə qorqud gəlir bu oğlanı şərəfinə söz qoşur, onun adını boğac qoyur. O çox cəsarətli idi.

Dirsə xan oğluna bəyliq verdi, taxt verdi, oğlan taxta çıxdı atasının qırx igidini unutdu. O qırx igid ona həsəd apardı, kin saxladı. Birbirinə söylədilər: ((gəlin oğlanı atasının gözündən salaq.)) onlar bu niyət ilə boğaca şər atırlar. Dirsə xan oğlunu öldürmək istəyir. Ağır yaralanmış oğlanı anası ölümdən qurtarır. Axırda atasını da xilas edir.

Dastanın izahı və şərhi

Bu dastan ata, oğul və ananın qələbəsi ilə tamamlanır. Birinci boy qəhrəmanlıq səhnələri və təsvirləri ilə başa çatır. Burada qəhrəmanın boğa ilə döyüşü və onu öldürməsi, qırx igid ilə savaşması, qadının at minib vuruşması və həmasə qəhrəmanının nəzir niyaz ilə dünyaya gəlməsi. Bu dastan ümümi dastanlar sırasında silsiləsinə daxil olsada, əsas qəhrəmanları sonraki boylarda gözə dəymir. Bundan başqa boyda, oğuz igidləri arasında bu birinci dastanda ha belə on-ikinci dastanda toqquşma vücüda gəlir. Lakin hər iki boydaki qəhrəmanlar sübüt edir ki, oğuz bəyləri pozulmaz və basılmazdir. Qalan boylarların əksəriyətində toqquşmalar oğuzlarla yadlar arasında baş verir.